راهنمای انتخاب شستی و سلکتور Harmony XB4 و XB5 اشنایدر: بدنه فلزی یا پلاستیکی، کنتاکت و چراغ سیگنال
راهنمای ساده انتخاب شستی، سلکتور، شستی اضطراری و چراغ سیگنال Harmony اشنایدر: فرق بدنه فلزی XB4 و پلاستیکی XB5، کنتاکت NO برای استارت و NC برای استاپ، سلکتور دو و سه حالته و انتخاب ولتاژ چراغ سیگنال.

شستی، سلکتور و چراغ سیگنال کوچکترین تجهیزات روی درب تابلو هستند، اما اپراتور هر روز با همینها کار میکند. اگر بدنه مناسب محیط انتخاب نشود یا کنتاکت اشتباه سفارش داده شود، یا شستی زود خراب میشود یا مدار فرمان آنطور که باید کار نمیکند. خانواده Harmony اشنایدر الکتریک دو سری پرمصرف دارد که سؤال اصلی مشتریها معمولاً بین همین دو است: XB4 با بدنه فلزی و XB5 با بدنه پلاستیکی.
در این راهنما با چند مدل پرمصرف جلو میرویم و توضیح میدهیم فرق این دو سری چیست، شستی استارت و استاپ چه کنتاکتی لازم دارد، سلکتور دو یا سه حالته را کجا باید گذاشت، شستی اضطراری چه ویژگیهایی دارد و چراغ سیگنال را با چه ولتاژی سفارش بدهید. همه اعداد از دیتاشیت رسمی اشنایدر برای همین مدلهاست و دیتاشیت هر مدل در صفحه محصولش در سایت هم قابل دانلود است.
XB4 یا XB5: بدنه فلزی یا پلاستیکی؟
برای مقایسه، دو شستی سبز ساده را کنار هم بگذاریم: XB4BA31 از سری XB4 و XB5AA31 از سری XB5. هر دو شستی فشاری تخت با برگشت فنری و یک کنتاکت باز (1NO) هستند و هر دو با قطر نصب ۲۲٫۵ میلیمتر روی درب تابلو بسته میشوند. پس از نظر سوراخکاری درب تابلو و کار مدار، فرقی با هم ندارند.
فرق اصلی در بدنه است. در XB4BA31 قاب جلو از فلز آبکاری کروم و مهره نگهدارنده از زاماک است و وزن آن طبق دیتاشیت ۰٫۰۸ کیلوگرم است. در XB5AA31 قاب جلو و مهره هر دو پلاستیکی هستند، رنگ قاب خاکستری تیره است و وزن به ۰٫۰۳۷ کیلوگرم میرسد. مقاومت در برابر ضربه هم متفاوت است؛ دیتاشیت برای XB4BA31 درجه IK06 و برای XB5AA31 درجه IK03 را اعلام کرده است.
درجه حفاظت جلوی پنل در هر دو مدل یکسان است: IP66، IP67، IP69 و IP69K، به همراه UL Type 4X/13. بنابراین اگر تابلو در محیطی است که احتمال ضربه خوردن به شستی وجود دارد، مثل کنار خط تولید یا ماشینآلات سنگین، سری فلزی XB4 انتخاب مطمئنتری است. برای تابلوهای داخل اتاق برق یا جاهایی که وزن و هزینه مهمتر است، سری پلاستیکی XB5 کاملاً جواب میدهد.
شستی استارت و استاپ: کنتاکت NO یا NC؟
شستی استارت معمولاً یک کنتاکت باز (NO) لازم دارد که با فشار دادن بسته میشود؛ همان XB4BA31 و XB5AA31 که ترمینالهایشان با شماره ۱۳-۱۴ مشخص شده است. شستی استاپ برعکس است و باید کنتاکت بسته (NC) داشته باشد تا با فشار دادن مدار را باز کند. نمونه آن XB4BA42 است، یک شستی قرمز تخت فلزی با یک کنتاکت NC و ترمینال ۲۱-۲۲.
در همین چند مدل میبینید که کد سفارش رنگ و کنتاکت را نشان میدهد: در XB4BA31 و XB5AA31 رقم ۳ رنگ سبز و رقم ۱ کنتاکت NO است، و در XB4BA42 رقم ۴ رنگ قرمز و رقم ۲ کنتاکت NC است. نکته مهم در شستی استاپ این است که کنتاکت NC آن طبق دیتاشیت «بازشدن اجباری» (Positive opening) مطابق پیوست K استاندارد IEC 60947-5-1 دارد. یعنی حتی اگر کنتاکت بچسبد، فشار مکانیکی شستی آن را باز میکند؛ این ویژگی را در کنتاکت NO شستی استارت نمیبینید.
از نظر جریان، کنتاکتهای این شستیها برای مدار فرمان ساخته شدهاند، نه برای قطع مستقیم بار. دیتاشیت جریان حرارتی ۱۰ آمپر و جریان کاری ۳ آمپر در ۲۴۰ ولت AC-15 را اعلام کرده است، اما در DC-13 و ولتاژ ۲۵۰ ولت این عدد به ۰٫۲۷ آمپر میرسد. پس اگر بوبین DC بزرگی را مستقیم با شستی فرمان میدهید، حتماً این عدد را در نظر بگیرید. عمر مکانیکی این شستیها ۱۰ میلیون بار فشار دادن است.
سلکتور دو حالته یا سه حالته؟
برای انتخاب حالت کار، مثل دستی و اتوماتیک، از سلکتور استفاده میشود. XB4BD33 یک سلکتور فلزی سه حالته با دسته استاندارد مشکی است که زاویه هر طرف آن ۴۵ درجه است و در هر حالت میماند (Stay put). این مدل دو کنتاکت NO دارد و برای کارهایی که سه وضعیت لازم دارند، مثل «دستی، خاموش، اتوماتیک»، انتخاب رایجی است. قبل از سیمبندی، وضعیت کنتاکتها در هر حالت را در دیتاشیت همین مدل ببینید.
اگر فقط دو حالت روشن و خاموش لازم دارید، سلکتور دو حالته با زاویه ۹۰ درجه و یک کنتاکت NO کافی است و هر دو سری XB4 و XB5 مدل آن را دارند. عمر مکانیکی سلکتورها طبق دیتاشیت یک میلیون بار است. عمق پشت پنل سلکتور XB4BD33 هم ۶۸ میلیمتر است که از شستی ساده (۵۲ میلیمتر) بیشتر است؛ در تابلوهای کمعمق این عدد را قبل از سفارش چک کنید.
شستی توقف اضطراری چه ویژگیهایی دارد؟
شستی اضطراری با شستی استاپ معمولی فرق دارد و نباید یکی را به جای دیگری سفارش داد. XB5AS8445 یک شستی اضطراری پلاستیکی با کلاهک قارچی قرمز ۴۰ میلیمتری است. با فشار دادن، شستی قفل میشود و فقط با چرخاندن کلاهک آزاد میشود؛ پس دستگاه تا وقتی کسی آگاهانه شستی را آزاد نکند، دوباره راه نمیافتد.
این مدل یک کنتاکت NC و یک کنتاکت NO دارد. کنتاکت NC برای قطع مدار ایمنی است و بازشدن اجباری دارد، و کنتاکت NO را میتوانید برای ارسال سیگنال به PLC یا روشن کردن چراغ هشدار استفاده کنید. در دیتاشیت این شستی استانداردهای ISO 13850 و IEC 60947-5-5 که مربوط به تجهیزات توقف اضطراری هستند ذکر شده است. عمر مکانیکی شستی اضطراری ۳۰۰ هزار بار است که برای وسیلهای که فقط در شرایط اضطراری فشار داده میشود، عدد کافی است.
اگر بدنه فلزی میخواهید، مدل XB4BS8444 از سری XB4 هم همین کلاهک ۴۰ میلیمتری و آزادسازی چرخشی را دارد، با این تفاوت که به جای 1NO+1NC دو کنتاکت NC دارد. یعنی برای مدارهایی مناسب است که دو مسیر قطع جداگانه لازم دارند.
چراغ سیگنال را با چه ولتاژی سفارش بدهیم؟
مهمترین مشخصه چراغ سیگنال، ولتاژ تغذیه است و اگر اشتباه سفارش داده شود، یا روشن نمیشود یا میسوزد. XB5AVM3 یک چراغ سیگنال سبز با LED داخلی است که مستقیم با ۲۳۰ تا ۲۴۰ ولت AC کار میکند و طبق دیتاشیت ۱۴ میلیآمپر مصرف دارد. نسخه ۲۴ ولتی هم وجود دارد؛ برای مثال XB4BVB3 چراغ سبز فلزی برای ۲۴ ولت AC/DC است. در این مدلها حرف M در کد به ۲۳۰ تا ۲۴۰ ولت AC و حرف B به ۲۴ ولت AC/DC اشاره دارد.
اگر چراغ را از خروجی PLC یا منبع تغذیه ۲۴ ولت DC تغذیه میکنید، مدل ۲۴ ولتی بگیرید و اگر مستقیم به برق شهر وصل میشود، مدل ۲۳۰ ولتی. عمر LED این چراغها در دیتاشیت ۱۰۰ هزار ساعت در ولتاژ نامی و دمای ۲۵ درجه اعلام شده است، پس عملاً نگران تعویض لامپ نخواهید بود.
جمعبندی: چه چیزی را قبل از سفارش مشخص کنیم؟
قبل از سفارش، چهار چیز را مشخص کنید: اول بدنه، یعنی فلزی XB4 برای محیطهای پرضربه یا پلاستیکی XB5 برای تابلوهای معمولی. دوم نوع تجهیز، یعنی شستی ساده، سلکتور، شستی اضطراری یا چراغ. سوم رنگ و کنتاکت، که برای استارت معمولاً سبز با NO و برای استاپ قرمز با NC است. چهارم، برای چراغ سیگنال، ولتاژ تغذیه مدار فرمان.
همه مدلهای موجود را در صفحه محصولات سری Harmony XB4 و محصولات سری Harmony XB5 میبینید و برای بقیه برندها هم میتوانید به محصولات یاب اتوماسیون سر بزنید. اگر مطمئن نیستید کدام مدل به تابلوی شما میخورد، شماره مدل فعلی یا نقشه مدار فرمان را برای ما بفرستید تا مدل درست را با هم انتخاب کنیم.



