راهنمای انتخاب ترمینال ورودی و خروجی دیجیتال EtherCAT بکهوف: EL1xxx یا EL2xxx، تعداد کانال، فیلتر ورودی و کوپلر EK1100
راهنمای ساده انتخاب ترمینال ورودی و خروجی دیجیتال EtherCAT بکهوف: فرق مدلهای EL1xxx و EL2xxx، تعداد کانال، فیلتر ۳ میلیثانیه یا ۱۰ میکروثانیه، خروجی ۰٫۵ یا ۲ آمپر و رله، و حساب جریان E-bus کوپلر EK1100 با ترمینال تغذیه EL9410.

ترمینالهای EtherCAT بکهوف را در خیلی از ماشینهای اروپایی و تابلوهای جدید میبینید. یک ایستگاه EtherCAT معمولاً از یک کوپلر مثل EK1100 شروع میشود، بعد ترمینالهای ورودی و خروجی ۱۲ میلیمتری کنار هم روی ریل ۳۵ میلیمتری چیده میشوند و در آخر یک درپوش انتهایی، کار را تمام میکند. ترمینالها اطلاعات را از مسیری به نام E-bus با کوپلر رد و بدل میکنند و تغذیه ۲۴ ولت سمت سنسور و عملگر از کنتاکتهای قدرت (power contacts) کناری هر ترمینال به ترمینال بعدی میرسد.
وقتی مشتری لیست ترمینالهای یک ماشین را برای ما میفرستد، سؤالها معمولاً اینهاست: «فرق EL1008 با EL1018 چیست؟ چرا بعضی ترمینالها ۸ کانال دارند و بعضی ۱۶ کانال؟ برای شیر برقی ۲ آمپری کدام خروجی مناسب است؟ اصلاً یک کوپلر چند ترمینال را تغذیه میکند؟» در این مقاله با مدلهای واقعی محصولات ترمینال EtherCAT سری EL و کوپلرهای EtherCAT سری EK در یاب اتوماسیون به همین سؤالها جواب دادهایم. همه عددها از صفحه رسمی هر مدل در سایت بکهوف (beckhoff.com) و دیتاشیتی است که در صفحه هر محصول گذاشتهایم.
کد مدل را چطور بخوانیم؟
در ترمینالهای EL، رقم اول بعد از EL نوع ترمینال را نشان میدهد. مدلهایی که با EL1 شروع میشوند ورودی دیجیتال هستند، مدلهای EL2 خروجی دیجیتال، EL3 ورودی آنالوگ، EL4 خروجی آنالوگ و مدلهای EL9 ترمینالهای سیستمی مثل تغذیه، توزیع پتانسیل و درپوش انتهایی. پس اگر در لیست قطعات یک ماشین EL1809 و EL2809 دیدید، اولی ورودی دیجیتال است و دومی خروجی دیجیتال. در این مقاله فقط سراغ ورودی و خروجی دیجیتال و ترمینالهای سیستمی میرویم.
ابعاد بیشتر این ترمینالها طبق صفحه بکهوف ۱۲ × ۱۰۰ × ۶۸ میلیمتر است، یعنی هر ترمینال فقط ۱۲ میلیمتر از طول ریل را میگیرد. کوپلر EK1100 با ابعاد ۴۴ × ۱۰۰ × ۶۸ میلیمتر پهنتر است. این عددها برای حساب کردن جای ریل در تابلو به کار میآیند.
ترمینال ورودی دیجیتال: تعداد کانال، فیلتر و نوع سیمکشی

همه ورودیهای دیجیتالی که در این مقاله آمدهاند برای ولتاژ ۲۴ ولت DC ساخته شدهاند. در ورودیهای معمولی مثل EL1008، طبق دیتاشیت ولتاژ بین ۱۱ تا ۳۰ ولت سیگنال «۱» و ولتاژ بین ۳- تا ۵+ ولت سیگنال «۰» حساب میشود و جریان هر ورودی حدود ۳ میلیآمپر است. این ورودیها طبق استاندارد EN 61131-2 نوع ۱ و ۳ هستند. برای دو مدل ground switching که پایینتر آمدهاند، مشخصات را از دیتاشیت خودشان بخوانید. پس برای انتخاب، سه چیز را باید مشخص کنید: چند کانال لازم دارید، سیگنال چقدر سریع است و سنسور چطور سیمکشی میشود.
فیلتر ورودی: ترمینالهایی مثل EL1008 و EL1809 فیلتر ورودی ۳ میلیثانیه دارند. بکهوف این فیلتر را برای سیگنالهای دارای لرزش کنتاکت، مثل شستی، لیمیت سوئیچ و کنتاکت رله در نظر گرفته است تا یک بار فشردن کلید چند بار خوانده نشود. مدلهایی مثل EL1018، EL1012 و EL1819 فیلتر ۱۰ میکروثانیه دارند و بکهوف آنها را برای سیگنالهای سریع، مثلاً سنسورهای القایی و خازنی، پیشنهاد میکند. اگر سیگنال شما از یک کلید مکانیکی میآید، نسخه ۳ میلیثانیه انتخاب راحتتری است و اگر پالس کوتاه یک سنسور را میخواهید بخوانید، سراغ نسخه ۱۰ میکروثانیه بروید.
نوع سیمکشی: در ترمینالهای تکسیمه (1-wire) مثل EL1008 همه نقاط اتصال ورودی هستند و فقط سیم سیگنال به ترمینال میآید؛ تغذیه سنسورها باید از جای دیگری گرفته شود. در ترمینالهای دوسیمه مثل EL1004 و EL1808 کنار ورودیها نقطه تغذیه هم هست و یک کلید ساده را میشود مستقیم روی خود ترمینال بست. ترمینال EL1104 برای اتصال دو و سهسیمه ساخته شده و طبق صفحه بکهوف کنار ورودیها اتصال ۲۴+ و ۰ ولت برای تغذیه سنسور دارد؛ برای سنسورهای سهسیمه، این مدل سیمکشی تابلو را خیلی مرتبتر میکند. EL1804 هم چهار ورودی با اتصال سهسیمه دارد.
تعداد کانال: ترمینالهای ۱۶ کاناله مثل EL1809 و EL1819 در همان بدنه ۱۲ میلیمتری ۱۶ نقطه اتصال دارند و سیم تکرشته را بدون ابزار و با فشار مستقیم (direct plug-in) میگیرند. در EL1809 طبق صفحه بکهوف مرجع ۰ ولت همه ورودیها کنتاکت قدرت ۰ ولت است. این مدلها برای تابلوهایی که جا کم دارند و تعداد ورودی زیاد است مناسباند. اگر فقط چند ورودی در یک نقطه لازم دارید، مدلهای ۲ و ۴ کاناله مثل EL1002 و EL1004 انتخاب منطقیتری هستند.
ورودی با سوئیچ زمین: دو مدل EL1088 (۸ کانال) و EL1889 (۱۶ کانال) طبق بکهوف ground switching هستند، یعنی برای مدارهایی ساخته شدهاند که ورودی را به جای ۲۴ ولت به سمت ۰ ولت سوئیچ میکنند. اگر ماشین شما سنسورهای این مدلی دارد، قبل از سفارش نوع خروجی سنسور را چک کنید، چون با ترمینال ورودی معمولی جواب نمیدهد.
| مدل | تعداد ورودی | فیلتر ورودی | نوع اتصال | مصرف از E-bus | توضیح |
|---|---|---|---|---|---|
| EL1002 | ۲ | ۳ میلیثانیه | چهارسیمه | ۹۰ میلیآمپر | — |
| EL1012 | ۲ | ۱۰ میکروثانیه | چهارسیمه | ۹۰ میلیآمپر | سیگنال سریع |
| EL1004 | ۴ | ۳ میلیثانیه | دوسیمه | ۹۰ میلیآمپر | — |
| EL1104 | ۴ | ۳ میلیثانیه | دو و سهسیمه | ۹۰ میلیآمپر | اتصال ۲۴+ و ۰ ولت برای سنسور |
| EL1804 | ۴ | ۳ میلیثانیه | سهسیمه | ۹۰ میلیآمپر | ۱۶ نقطه اتصال در بدنه ۱۲ میلیمتری |
| EL1008 | ۸ | ۳ میلیثانیه | تکسیمه | ۹۰ میلیآمپر | — |
| EL1018 | ۸ | ۱۰ میکروثانیه | تکسیمه | ۹۰ میلیآمپر | سیگنال سریع |
| EL1808 | ۸ | ۳ میلیثانیه | دوسیمه | ۱۰۰ میلیآمپر | اتصال direct plug-in |
| EL1088 | ۸ | ۳ میلیثانیه | تکسیمه | ۹۰ میلیآمپر | ground switching |
| EL1809 | ۱۶ | ۳ میلیثانیه | تکسیمه | ۱۰۰ میلیآمپر | اتصال direct plug-in |
| EL1819 | ۱۶ | ۱۰ میکروثانیه | تکسیمه | ۱۰۰ میلیآمپر | سیگنال سریع |
| EL1889 | ۱۶ | ۳ میلیثانیه | تکسیمه | ۱۱۰ میلیآمپر | ground switching |
اگر در یک نقطه از ماشین هم ورودی و هم خروجی کمتعداد لازم دارید، EL1859 هشت ورودی با فیلتر ۳ میلیثانیه و هشت خروجی ۰٫۵ آمپری را در یک ترمینال ۱۲ میلیمتری جمع کرده است. مصرف این مدل از E-bus طبق صفحه بکهوف ۱۳۰ میلیآمپر است.
ترمینال خروجی دیجیتال: جریان هر کانال، تشخیص خطا یا رله

در خروجیها مهمترین سؤال این است که بار شما چقدر جریان میکشد. خروجیهای ترانزیستوری معمولی بکهوف مثل EL2004، EL2008 و EL2809 در هر کانال تا ۰٫۵ آمپر جریان میدهند، در برابر اتصال کوتاه محافظت شدهاند و طبق صفحه بکهوف برای بار اهمی، سلفی و لامپ مناسباند. این جریان معمولاً برای بوبین رله، چراغ سیگنال و شیرهای برقی کممصرف کافی است، ولی جریان بار خودتان را از روی پلاک یا دیتاشیت آن چک کنید. طبق صفحه بکهوف، مثلاً در EL2809 خروجیها از کنتاکت قدرت ۲۴ ولت تغذیه میشوند؛ یعنی جریان بار از همان تغذیهای میآید که به کوپلر یا ترمینال تغذیه وصل کردهاید.
اگر بار سنگینتری دارید، مثل شیر برقی پرمصرف یا ترمز کوچک، سراغ خروجیهای ۲ آمپری بروید. EL2024 چهار خروجی ۲ آمپری دارد و EL2828 هشت خروجی ۲ آمپری، با این شرط که جمع جریان همه کانالهای EL2828 طبق دیتاشیت از ۱۰ آمپر بیشتر نشود. مدل EL2034 همان چهار خروجی ۲ آمپری را دارد ولی اتصال کوتاه و قطع سیم را هم تشخیص میدهد. در خروجیهای ۱۶ کاناله هم EL2819 نسخه دارای تشخیص خطای EL2809 است و طبق صفحه بکهوف اتصال کوتاه، قطع سیم، اضافه جریان و دمای زیاد را برای هر کانال گزارش میدهد. وقتی ماشین در خط تولید است و میخواهید علت خاموش ماندن یک شیر را از روی HMI ببینید، این نسخهها وقت عیبیابی را کم میکنند.
EL2088 هشت خروجی ۰٫۵ آمپری با سوئیچ زمین (ground switching) دارد و جمع جریانش طبق دیتاشیت ۳ آمپر است؛ این مدل برای مدارهایی است که بار را از سمت ۰ ولت قطع و وصل میکنند. EL2808 هم هشت خروجی ۰٫۵ آمپری با اتصال دوسیمه دارد و EL2002 برای وقتی است که فقط دو خروجی لازم دارید.
| مدل | تعداد خروجی | جریان هر کانال | نوع اتصال | مصرف از E-bus | توضیح |
|---|---|---|---|---|---|
| EL2002 | ۲ | ۰٫۵ آمپر | چهارسیمه | ۱۰۰ میلیآمپر | — |
| EL2004 | ۴ | ۰٫۵ آمپر | دوسیمه | ۱۰۰ میلیآمپر | — |
| EL2024 | ۴ | ۲ آمپر | دوسیمه | ۱۲۰ میلیآمپر | — |
| EL2034 | ۴ | ۲ آمپر | دوسیمه | ۱۲۰ میلیآمپر | تشخیص اتصال کوتاه و قطع سیم |
| EL2008 | ۸ | ۰٫۵ آمپر | تکسیمه | ۱۱۰ میلیآمپر | — |
| EL2808 | ۸ | ۰٫۵ آمپر | دوسیمه | ۱۱۰ میلیآمپر | — |
| EL2828 | ۸ | ۲ آمپر (جمع ۱۰ آمپر) | دوسیمه | ۱۱۰ میلیآمپر | — |
| EL2088 | ۸ | ۰٫۵ آمپر (جمع ۳ آمپر) | تکسیمه | ۱۱۰ میلیآمپر | ground switching |
| EL2809 | ۱۶ | ۰٫۵ آمپر | تکسیمه | ۱۴۰ میلیآمپر | — |
| EL2819 | ۱۶ | ۰٫۵ آمپر | تکسیمه | ۹۰ میلیآمپر | تشخیص خطا برای هر کانال |
خروجی رله: وقتی باید باری با برق شهر را قطع و وصل کنید یا یک کنتاکت آزاد (بدون پتانسیل) برای دستگاه دیگری لازم دارید، خروجی ترانزیستوری ۲۴ ولت جواب نمیدهد و سراغ ترمینال رله میرویم. EL2602 و EL2622 هر دو دو کنتاکت باز (make contact) برای ۲۳۰ ولت AC یا ۳۰ ولت DC دارند و طبق دیتاشیت هر کانال برای بار اهمی ۵ آمپر و برای بار سلفی ۲ آمپر است. فرقشان این است که در EL2602 کنتاکت رله به کنتاکتهای قدرت وصل است، ولی EL2622 کنتاکت بدون پتانسیل دارد و کنتاکت قدرت را به ترمینال بعدی رد نمیکند. EL2624 چهار کنتاکت رله دارد، ولی برای ۱۲۵ ولت AC یا ۳۰ ولت DC و فقط بار اهمی با ۰٫۵ آمپر AC یا ۲ آمپر DC در هر کانال؛ پس برای برق ۲۳۰ ولت مناسب نیست.
EL2798 هشت کلید نیمههادی (MOSFET) بدون پتانسیل دارد که بکهوف آن را جایگزین کنتاکت رله معرفی میکند. این ترمینال تا ۳۰ ولت AC یا DC و برای بار فقط اهمی تا ۴۸ ولت DC کار میکند و هر کانالش ۲ آمپر (جمع ۱۰ آمپر) جریان میدهد. طبق صفحه بکهوف، این خروجی در برابر اتصال کوتاه محافظت نشده است، ولی جریان لحظهای بالا را تا وقتی فیوز بیرونی عمل کند تحمل میکند؛ پس در مدار آن فیوز بگذارید. بکهوف مقاومت در برابر فرسایش را مزیت این ترمینال نسبت به رله مکانیکی میداند.
| مدل | تعداد کنتاکت | ولتاژ نامی | جریان هر کانال | کنتاکت قدرت | مصرف از E-bus |
|---|---|---|---|---|---|
| EL2602 | ۲ کنتاکت باز | ۲۳۰ ولت AC / ۳۰ ولت DC | ۵ آمپر اهمی، ۲ آمپر سلفی | کنتاکت رله به کنتاکت قدرت وصل است | ۱۷۰ میلیآمپر |
| EL2622 | ۲ کنتاکت باز | ۲۳۰ ولت AC / ۳۰ ولت DC | ۵ آمپر اهمی، ۲ آمپر سلفی | ندارد، کنتاکت بدون پتانسیل | ۱۷۰ میلیآمپر |
| EL2624 | ۴ کنتاکت باز | ۱۲۵ ولت AC / ۳۰ ولت DC | ۰٫۵ آمپر AC، ۲ آمپر DC (فقط اهمی) | — | ۲۰۰ میلیآمپر |
| EL2798 | ۸ کلید نیمههادی | ۰ تا ۳۰ ولت AC/DC | ۲ آمپر (جمع ۱۰ آمپر) | بدون پتانسیل، کنتاکت قدرت رد میشود | ۱۴۰ میلیآمپر |
کوپلر EK1100، جریان E-bus و ترمینالهای تغذیه

EK1100 کوپلر استاندارد EtherCAT بکهوف برای ترمینالهای EL است و در سایت بکهوف با برچسب Preferred type آمده است. دو سوکت RJ45 دارد: سوکت بالایی برای وصل شدن کوپلر به شبکه است و سوکت پایینی برای وصل کردن دستگاه EtherCAT بعدی در همان مسیر. فاصله دو ایستگاه با کابل اترنت شیلددار حداقل Cat.5 تا ۱۰۰ متر است و سرعت انتقال ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه. بکهوف یک نکته را هم صریح نوشته است: EK1100 را میشود هر جای مسیر EtherCAT نصب کرد، به جز مستقیم روی سوئیچ اترنت. برای شاخه زدن در شبکه هم مدلهایی مثل EK1122 (اتصال دوپورت EtherCAT) و EK1110 (EtherCAT extension، برای ادامه دادن شبکه از انتهای ایستگاه) در کوپلرهای EtherCAT سری EK هست.
کوپلر دو تغذیه ۲۴ ولت DC جدا میگیرد: یکی تغذیه سیستم (Us) که خود کوپلر و E-bus را راه میاندازد و دیگری تغذیه سمت سنسور و عملگر (Up) که از طریق کنتاکتهای قدرت تا ۱۰ آمپر به ترمینالهای کناری میرسد. طبق صفحه بکهوف، EK1100 حداکثر ۲۰۰۰ میلیآمپر به E-bus میدهد. هر ترمینال در جدول مشخصاتش «مصرف از E-bus» دارد و جمع این مصرفها نباید از توان کوپلر بیشتر شود.
یک مثال ساده: هشت ترمینال EL1008 (هر کدام ۹۰ میلیآمپر) و هشت ترمینال EL2008 (هر کدام ۱۱۰ میلیآمپر) روی هم ۱۶۰۰ میلیآمپر از E-bus میکشند که زیر ۲۰۰۰ میلیآمپر است و مشکلی ندارد. اگر چهار ترمینال رله EL2624 (هر کدام ۲۰۰ میلیآمپر) هم به همین ایستگاه اضافه کنید، جمع به ۲۴۰۰ میلیآمپر میرسد و دیگر کوپلر بهتنهایی کافی نیست. مصرف خود کوپلر از تغذیه Us هم طبق دیتاشیت ۷۰ میلیآمپر بهاضافه یکچهارم جمع جریان E-bus است؛ یعنی در حالت ۱۶۰۰ میلیآمپری، حدود ۴۷۰ میلیآمپر از منبع ۲۴ ولت سیستم برداشته میشود. این عدد را در انتخاب منبع تغذیه تابلو در نظر بگیرید.
وقتی جریان E-bus کم میآید، ترمینال EL9410 را وسط ایستگاه میگذارید. طبق صفحه بکهوف، EL9410 دو آمپر دیگر به E-bus اضافه میکند و همزمان میتواند تغذیه ۲۴ ولت DC تا ۱۰ آمپر را برای کنتاکتهای قدرت ترمینالهای بعد از خودش بدهد. وضعیت عیبش هم با LED و در دادههای پروسس دیده میشود. EL9400 همین کار را بدون عیبیابی انجام میدهد.
گاهی هم مشکل جریان E-bus نیست و فقط میخواهید ترمینالها را به چند گروه تغذیه جدا تقسیم کنید؛ مثلاً تغذیه خروجیهای یک بخش از ماشین از تغذیه بقیه ترمینالها جدا باشد. برای این کار ترمینال EL9100 به کار میآید که طبق بکهوف تغذیه ۲۴ ولت DC را از ترمینالهای جلویی میگیرد، با کنتاکتهای قدرت تا ۱۰ آمپر به ترمینالهای بعدی میدهد و E-bus را معمولی رد میکند. EL9110 نسخه دارای عیبیابی همین ترمینال است. برای ترمینالهای تکسیمه هم EL9188 با ۱۶ نقطه ۲۴ ولت و EL9189 با ۱۶ نقطه ۰ ولت، نیاز به ترمینالهای ریلی اضافه در تابلو را کم میکنند.
آخرین قطعه را هم فراموش نکنید: طبق بکهوف، سمت راست هر ایستگاه باید با درپوش انتهایی بسته شود. EL9011 درپوش خاکستری است که کنتاکتهای E-bus آخرین ترمینال را میپوشاند. این قطعه ارزان است، ولی اگر در سفارش جا بیفتد، نصب ایستگاه ناقص میماند.
جمعبندی برای سفارش
برای انتخاب ترمینالهای یک ایستگاه، اول تعداد ورودی و خروجی و نوع هر سیگنال را بنویسید. برای شستی و لیمیت سوئیچ ورودی ۳ میلیثانیه و برای سنسورهای سریع ورودی ۱۰ میکروثانیه بگیرید. برای سنسور سهسیمه، ترمینال سهسیمه یا ترمینال تکسیمه همراه با ترمینال توزیع پتانسیل در نظر بگیرید. در خروجیها، اگر جریان هر بار زیر ۰٫۵ آمپر است مدلهای معمولی کافیاند، برای بار تا ۲ آمپر مدلهای ۲ آمپری و برای برق ۲۳۰ ولت یا کنتاکت آزاد ترمینال رله مناسب است.
بعد، جمع مصرف E-bus ترمینالها را با ۲۰۰۰ میلیآمپر کوپلر EK1100 مقایسه کنید و اگر بیشتر شد EL9410 اضافه کنید. اگر گروه تغذیه جدا لازم دارید، EL9100 را بگذارید و در آخر درپوش EL9011 را به لیست اضافه کنید. اگر لیست ترمینالهای ماشین یا مدل قبلی را دارید، آن را برای ما بفرستید تا در یاب اتوماسیون مدلها و جمع جریان ایستگاه را با هم چک کنیم. همه مدلهای این مقاله در محصولات ترمینال EtherCAT سری EL و کوپلرهای EtherCAT سری EK همراه با دیتاشیت رسمی هر مدل در دسترس هستند.



