راهنمای انتخاب ترمینال ریلی TOPJOB S وگو: سطح مقطع سیم، تعداد رسانا، ترمینال ارت، فیوزی و جامپر
راهنمای ساده انتخاب ترمینال ریلی فنری TOPJOB S وگو: خواندن کد مدل، انتخاب سری 2000 تا 2016 بر اساس سطح مقطع سیم، ترمینال دو، سه یا چهار رسانا، ترمینال ارت، دو و سه طبقه، فیوزی و قطعکن تست، و جامپر و صفحه انتهایی همسری.

ترمینال ریلی شاید ارزانترین قطعه یک تابلو باشد، ولی تعدادش از همه بیشتر است و اگر درست انتخاب نشود، سیمکش وسط کار معطل میماند. یکی سیم ۶ میلیمتری را در ترمینالی که برای ۲٫۵ ساخته شده جا نمیدهد، یکی صفحه انتهایی را فراموش کرده و یکی جامپر همسری را سفارش نداده است. ترمینالهای TOPJOB S وگو (WAGO) از نوع فنری Push-in CAGE CLAMP هستند؛ یعنی سیم مفتولی و سیم افشان با سرسیم را بدون پیچگوشتی مستقیم داخل ترمینال فشار میدهید و فنر آن را نگه میدارد.
در این مقاله با مدلهای واقعی محصولات ترمینال ریلی TOPJOB S که در یاب اتوماسیون داریم، قدم به قدم جلو میرویم: اول کد مدل را میخوانیم، بعد سایز مناسب سیم را پیدا میکنیم، تعداد رسانا را انتخاب میکنیم و در آخر سراغ ترمینال ارت، فیوزی، طبقهای و لوازم جانبی مثل جامپر و صفحه انتهایی میرویم. همه عددها از دیتاشیت رسمی وگو (wago.com) است که در صفحه هر محصول گذاشتهایم.
کد مدل TOPJOB S را چطور بخوانیم؟
کد ترمینالهای TOPJOB S دو بخش دارد. بخش اول، یعنی عدد چهاررقمی قبل از خط تیره، سری ترمینال را نشان میدهد و هر سری برای یک سطح مقطع نامی ساخته شده است. سری 2000 برای ۱ میلیمتر مربع، 2001 برای ۱٫۵، 2002 برای ۲٫۵، 2004 برای ۴، 2006 برای ۶، 2010 برای ۱۰ و 2016 برای ۱۶ میلیمتر مربع است. پس اگر در لیست قطعات یک تابلو 2002-1201 دیدید، میدانید با ترمینال ۲٫۵ میلیمتری سروکار دارید.
بخش دوم کد، نوع ترمینال را میگوید. در مدلهایی که در یاب اتوماسیون داریم، کدهای 12xx ترمینال دو رسانا، 13xx سه رسانا و 14xx چهار رسانا هستند. رقم آخر هم رنگ یا نوع را نشان میدهد: 1201 خاکستری، 1203 قرمز، 1204 آبی و 1207 ترمینال ارت سبز و زرد است. کدهای 2201 و 3201 ترمینال دو طبقه و سه طبقه، 1611 ترمینال فیوزی و 1671 ترمینال قطعکن تست هستند. کدهایی که با 91 تمام میشوند، مثل 1291، صفحه انتهاییاند و کدهای 402 تا 410 جامپر ۲ تا ۱۰ تایی. اگر چهار رقم اول به جای 2002 با 2202 شروع شود، ترمینال به جای شیار ابزار، شستی (push-button) برای باز کردن فنر دارد.
سطح مقطع سیم: سری مناسب را پیدا کنید

اولین سؤالی که از مشتری میپرسیم این است: «سیمی که به این ترمینال میآید چند میلیمتر است؟» جواب این سؤال سری ترمینال را مشخص میکند. هر سری یک بازه سیم را قبول میکند که از سطح مقطع نامیاش بیشتر است؛ مثلاً سری 2002 که نامیاش ۲٫۵ میلیمتر مربع است، طبق دیتاشیت سیم مفتولی و افشان ۰٫۲۵ تا ۴ میلیمتر مربع را میگیرد، ولی اگر سیم افشان با سرسیم عایقدار باشد، حداکثر ۲٫۵ میلیمتر مربع جا میشود. برای همین سرسیم را هم در حسابتان بیاورید.
| سری | سطح مقطع نامی | سیم مفتولی | سیم افشان با سرسیم عایقدار | طول لخت کردن سیم | پهنای ترمینال | جریان نامی (IEC) | نمونه در سایت |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2000 | ۱ mm² | ۰٫۱۴ تا ۱٫۵ mm² | ۰٫۱۴ تا ۰٫۷۵ mm² | ۹ تا ۱۱ mm | ۳٫۵ mm | ۱۳٫۵ آمپر | 2000-1201 |
| 2001 | ۱٫۵ mm² | ۰٫۲۵ تا ۲٫۵ mm² | ۰٫۲۵ تا ۱٫۵ mm² | ۹ تا ۱۱ mm | ۴٫۲ mm | ۱۷٫۵ آمپر | 2001-1401 |
| 2002 | ۲٫۵ mm² | ۰٫۲۵ تا ۴ mm² | ۰٫۲۵ تا ۲٫۵ mm² | ۱۰ تا ۱۲ mm | ۵٫۲ mm | ۲۴ آمپر | 2002-1201 |
| 2004 | ۴ mm² | ۰٫۵ تا ۶ mm² | ۰٫۵ تا ۴ mm² | ۱۱ تا ۱۳ mm | ۶٫۲ mm | ۳۲ آمپر | 2004-1201 |
| 2006 | ۶ mm² | ۰٫۵ تا ۱۰ mm² | ۰٫۵ تا ۶ mm² | ۱۳ تا ۱۵ mm | ۷٫۵ mm | ۴۱ آمپر | 2006-1301 |
| 2010 | ۱۰ mm² | ۰٫۵ تا ۱۶ mm² | ۰٫۵ تا ۱۰ mm² | ۱۷ تا ۱۹ mm | ۱۰ mm | ۵۷ آمپر | 2010-1201، 2010-1301 |
| 2016 | ۱۶ mm² | ۰٫۵ تا ۱۶ mm² | ۰٫۵ تا ۱۶ mm² | ۱۸ تا ۲۰ mm | ۱۲ mm | ۷۶ آمپر | 2016-1301 |
ولتاژ نامی همه ترمینالهای عبوری این جدول طبق استاندارد IEC/EN 60947-7-1 برابر ۸۰۰ ولت است، پس در تابلوهای ۴۰۰ ولت معمولی محدودیتی از این بابت ندارید و انتخاب بیشتر به سایز سیم و جریان برمیگردد. جریان نامی هم با بزرگ شدن سری بالا میرود: از ۱۳٫۵ آمپر در سری 2000 تا ۷۶ آمپر در سری 2016. برای سیمکشی فرمان و سیگنال ۲۴ ولت، سریهای 2000 و 2001 جای کمی روی ریل میگیرند و سری 2002 انتخاب رایج و همهکاره است. برای تغذیه و خروجی موتورهای کوچک معمولاً سراغ سریهای 2004 تا 2016 میرویم؛ البته سایز سیم را طراح تابلو با جریان مدار مشخص میکند و ترمینال باید آن سیم را قبول کند.
یک نکته عملی درباره فنر Push-in: در سری 2002 سیم مفتولی ۱ تا ۴ میلیمتر مربع و سیم افشان با سرسیم ۱ تا ۲٫۵ میلیمتر مربع را میشود بدون ابزار مستقیم داخل ترمینال فشار داد. برای سیمهای نازکتر یا افشان بدون سرسیم، فنر را با پیچگوشتی تخت (طبق دیتاشیت تیغه ۳٫۵ × ۰٫۵ میلیمتر) از شیار ابزار روی ترمینال باز میکنید و بعد سیم را میگذارید. اگر سیمکش شما ترجیح میدهد بدون ابزار کار کند، مدلهای شستیدار مثل 2202-1401 را ببینید که با فشار دادن یک شستی، فنر را باز میکنند.
ترمینال دو، سه یا چهار رسانا؟
ترمینال عبوری دو رسانا مثل 2002-1201 سادهترین حالت است: یک سیم از بالا وارد میشود و یک سیم از پایین خارج میشود. در ترمینال سه رسانا مثل 2002-1301 یک نقطه اتصال و در چهار رسانا مثل 2002-1401 دو نقطه اتصال اضافه دارید. وگو این مدلها را هم برای سیمکشی عبوری معمولی و هم برای پخش یک پتانسیل معرفی میکند؛ مثلاً وقتی تغذیه یک سنسور یا یک شیر برقی باید از ترمینال به دو جای مختلف برود، با یک ترمینال چهار رسانا دیگر لازم نیست دو سیم را زیر یک فنر بگذارید.
خوبی این مدلها این است که پهنای ترمینال عوض نمیشود. هر سه مدل سری 2002 پهنای ۵٫۲ میلیمتر دارند و فقط ارتفاعشان بیشتر میشود: طبق دیتاشیت ۴۸٫۵ میلیمتر برای دو رسانا، ۵۹٫۲ میلیمتر برای سه رسانا و ۶۹٫۹ میلیمتر برای چهار رسانا. پس طول ریل همان است، ولی باید بین ریل و داکت جا داشته باشید.
| مدل | تعداد نقطه اتصال | رنگ | توضیح |
|---|---|---|---|
| 2002-1201 | ۲ | خاکستری | ترمینال عبوری معمولی |
| 2002-1203 | ۲ | قرمز | همان مشخصات، رنگ قرمز |
| 2002-1204 | ۲ | آبی | مناسب کاربردهای Ex e II و Ex i |
| 2002-1301 | ۳ | خاکستری | یک اتصال اضافه برای پخش پتانسیل |
| 2002-1401 | ۴ | خاکستری | دو اتصال اضافه برای پخش پتانسیل |
| 2002-1403 | ۴ | قرمز | همان مشخصات، رنگ قرمز |
| 2002-1404 | ۴ | آبی | مناسب کاربردهای Ex e II و Ex i |
| 2001-1401 | ۴ | خاکستری | سری ۱٫۵ میلیمتر، پهنای ۴٫۲ میلیمتر |
| 2001-1404 | ۴ | آبی | سری ۱٫۵ میلیمتر، مناسب Ex i |
رنگ ترمینال کمک میکند مدارها در تابلو از هم جدا دیده شوند. مدلهای آبی مثل 2000-1204، 2002-1204 و 2002-1404 طبق نام رسمی وگو علاوه بر Ex e II برای کاربردهای Ex i (مدارهای ایمن ذاتی) هم مناسباند. اگر تابلو شما برای محیط خطرناک است، قبل از سفارش بخش اطلاعات Ex در دیتاشیت هر مدل را بخوانید.
ترمینال ارت، طبقهای، فیوزی و قطعکن تست

ترمینال ارت: ترمینالهای سبز و زرد با کد آخر 7، مثل 2002-1207، طبق توضیح وگو با یک پایه تماس داخلی مستقیم به ریل وصل میشوند؛ یعنی هم سیم ارت را میگیرند و هم اتصال الکتریکی و مکانیکی به ریل برقرار میکنند. پهنای هر ترمینال ارت با ترمینال عبوری همسریاش یکی است، پس کنار هم مرتب مینشینند. در سایت برای هر سایز مدل ارت داریم: 2000-1207 برای سری ۱ میلیمتر، 2002-1207، 2002-1307 و 2002-1407 برای سری ۲٫۵ میلیمتر با دو، سه و چهار نقطه اتصال، 2004-1207 برای ۴ میلیمتر و 2006-1307 برای ۶ میلیمتر.
ترمینال دو و سه طبقه: وقتی جای ریل کم است، ترمینال طبقهای کمک میکند. 2002-2201 دو طبقه عبوری (L/L) در پهنای ۵٫۲ میلیمتر دارد، یعنی دو مدار جدا را در جای یک ترمینال میگیرد. 2002-3201 سه طبقه دارد و 2002-3231 همان ترمینال سه طبقه با جای نشانگر (marker carrier) است. این ترمینالها طبق دیتاشیت برای ۵۰۰ ولت و ۲۴ آمپر ساخته شدهاند؛ یعنی ولتاژ نامیشان از ترمینال یک طبقه (۸۰۰ ولت) کمتر است و برای مدارهای فرمان و سیگنال انتخاب مناسبی هستند.
ترمینال فیوزی: 2002-1611 یک نگهدارنده فیوز لولایی برای فیوز شیشهای ۵ × ۲۰ میلیمتر دارد و پهنایش ۶٫۲ میلیمتر است. وگو در دیتاشیت تأکید میکند که مقادیر الکتریکی این ترمینال را فیوز تعیین میکند و باید توان تلفات فیوز از ۱٫۶ وات بیشتر نشود. اگر میخواهید فیوز سوخته را از دور ببینید، نسخههای چراغدار را بگیرید: 2002-1611/1000-541 با نشانگر LED برای ۱۲ تا ۳۰ ولت و 2002-1611/1000-836 برای ۲۳۰ ولت. نسخه شستیدار همین ترمینال 2202-1611 است. برای فیوز تیغهای خودرویی هم 2006-1681/1000-434 را داریم که در سری ۶ میلیمتر ساخته شده، نشانگر LED برای ۲۴ ولت دارد و طبق دیتاشیت ولتاژ نامیاش ۵۰۰ ولت و جریان نامیاش ۲۵ آمپر است.
ترمینال قطعکن تست: 2002-1671 یک قطعکن نارنجی دارد که با باز کردنش مدار را بدون باز کردن سیمها قطع میکنید و جای تست هم دارد. این ترمینال برای اندازهگیری و عیبیابی سیگنالها به کار میآید و طبق دیتاشیت برای ۴۰۰ ولت و ۱۶ آمپر است. ترمینالهای شستیدار 2202-1401 و 2202-1404 هم چهار رسانا با جای تست (test port) هستند. برای سیمکشی سنسورها هم 2000-5311 را داریم؛ یک ترمینال سنسور سه رسانا با ورودیهای رنگی برای سیم ۰٫۱۴ تا ۱٫۵ میلیمتر مربع.
جامپر، صفحه انتهایی و استاپ را جا نیندازید

جامپر: برای اینکه چند ترمینال کنار هم یک پتانسیل داشته باشند، به جای سیمکشی رابط از جامپر استفاده میکنید. هر ترمینال عبوری سری 2002 طبق دیتاشیت دو شیار جامپر دارد. جامپرهای سری 2002 از 2002-402 (دو تایی) تا 2002-410 (ده تایی) هستند و جریان نامی هر کدام ۲۵ آمپر است. نسخههای رنگی هم داریم: 2002-405/000-005 و 2002-410/000-005 قرمز و 2002-405/000-006 و 2002-410/000-006 آبی. نکته مهم این است که جامپر هر سری فقط برای همان سری است؛ برای سری 2000 جامپرهای 2000-402 و 2000-404 با جریان ۱۴ آمپر و برای سری 2001 جامپر 2001-402 با جریان ۱۸ آمپر را داریم.
صفحه انتهایی: سمت باز آخرین ترمینال هر ردیف باید با صفحه انتهایی بسته شود. صفحه انتهایی همشکل خود ترمینال است، پس برای هر نوع ترمینال مدل خودش را بگیرید. ما مدلهای زیر را از بخش لوازم جانبی دیتاشیت هر ترمینال برداشتهایم:
| ترمینال | صفحه انتهایی | ضخامت |
|---|---|---|
| 2000-1201 | 2000-1291 | ۰٫۷ mm |
| 2002-1201 | 2002-1291، نارنجی: 2002-1292 | ۰٫۸ mm |
| 2002-1301 | 2002-1391، نارنجی: 2002-1392 | ۰٫۸ mm |
| 2002-1401، 2202-1401 | 2002-1491 | ۰٫۸ mm |
| 2002-2201 | 2002-2291 | ۰٫۸ mm |
| 2002-3201 | 2002-3291 | ۰٫۸ mm |
| 2002-1611 | 2002-991، نارنجی: 2002-992 | ۲ mm |
| 2002-1671 | 2002-1691 | ۱ mm |
| 2004-1201 | 2004-1291 | ۱ mm |
| 2006-1301 | 2006-1391، نارنجی: 2006-1392 | ۱ mm |
| 2010-1301 | 2010-1391 | ۱ mm |
| 2016-1301 | 2016-1391 | ۱ mm |
استاپ و نشانگر: دو طرف هر ردیف ترمینال یک استاپ انتهایی میگذارید تا ترمینالها روی ریل سر نخورند. 249-116 با پهنای ۶ میلیمتر و 249-117 با پهنای ۱۰ میلیمتر هر دو بدون پیچ روی ریل ۳۵ × ۷٫۵ و ۳۵ × ۱۵ جا میخورند و طبق وگو حتی روی ریل عمودی هم سر جایشان میمانند. برای شمارهگذاری ترمینالها هم کارت نشانگر 793-5501 برای ترمینالهای ۵ تا ۱۷٫۵ میلیمتری مناسب است.
جمعبندی برای سفارش
برای سفارش ترمینال یک تابلو، اول لیست سیمها را بر اساس سطح مقطع دستهبندی کنید و برای هر دسته سری مناسب را از جدول بالا بردارید. بعد مشخص کنید کجا ترمینال دو رسانا کافی است و کجا برای پخش پتانسیل سه یا چهار رسانا لازم دارید. ترمینال ارت را همسری با سیم ارت بگیرید و اگر جای ریل کم است، ترمینال دو یا سه طبقه را در نظر بگیرید. برای مدارهایی که فیوز جدا یا امکان قطع و تست لازم دارند، ترمینال فیوزی یا قطعکن تست را جدا بشمارید.
در آخر لوازم جانبی را به لیست اضافه کنید: جامپر همسری با تعداد خانه مناسب، صفحه انتهایی مخصوص هر نوع ترمینال، دو استاپ برای هر ردیف و کارت نشانگر. همین چند قطعه کوچکاند که اگر در سفارش جا بیفتند، کار تابلو را نگه میدارند. اگر لیست ترمینالهای تابلویتان را برای ما بفرستید، در یاب اتوماسیون کنار هم میگذاریم و لوازم جانبی همسری را هم کامل میکنیم. برای دیدن بقیه مدلها هم میتوانید به محصولات ترمینال ریلی TOPJOB S یا همه محصولات وگو سر بزنید.



