راهنمای انتخاب PLC زیمنس S7-200 SMART: CPU کامپکت CR یا استاندارد SR و ST، ماژول توسعه EM و برد سیگنال SB
راهنمای ساده انتخاب PLC زیمنس S7-200 SMART: فرق CPUهای کامپکت CR و استاندارد SR و ST، خروجی رله یا ترانزیستور، پورت اترنت، ماژول توسعه EM دیجیتال و آنالوگ، برد سیگنال SB، منبع تغذیه PM207 و نسل جدید G2.

برای ماشینهای کوچک و متوسط، مثل دستگاه بستهبندی، پمپخانه، نوار نقاله یا یک تابلوی کنترل ساده، خیلیها سراغ PLC زیمنس سری SIMATIC S7-200 SMART میروند. برنامهنویسیاش با نرمافزار STEP 7-Micro/WIN SMART انجام میشود و CPUهایش ورودی و خروجی را روی خود بدنه دارند، پس برای خیلی از پروژهها همان CPU بهتنهایی کافی است.
سؤالهایی که معمولاً از ما میپرسند اینهاست: «SR بگیرم یا ST؟ این CR چه فرقی دارد که ارزانتر است؟ اگر ورودی کم آوردم چه کار کنم؟ برای سنسور ۴ تا ۲۰ میلیآمپر چه ماژولی لازم است؟» در این مقاله با مدلهای واقعی محصولات PLC زیمنس که در یاب اتوماسیون هست به همین سؤالها جواب دادهایم. عددها از دیتاشیت رسمی زیمنس است که در صفحه هر محصول گذاشتهایم و فرق خانوادهها از راهنمای سیستم (System Manual) رسمی S7-200 SMART آمده است.
از روی اسم CPU چه بفهمیم؟

طبق راهنمای زیمنس، اسم هر CPU سه بخش دارد. حرف اول خانواده را نشان میدهد: S یعنی خانواده استاندارد (Standard) که قابل توسعه است و C یعنی خانواده کامپکت (Compact) که توسعه نمیخورد. حرف دوم نوع تغذیه و خروجی است: R یعنی تغذیه AC با خروجی رله و T یعنی تغذیه ۲۴ ولت DC با خروجی ترانزیستوری. عدد هم تعداد کل ورودی و خروجی دیجیتال روی بدنه است؛ مثلاً SR40 یعنی ۲۴ ورودی و ۱۶ خروجی.
حرف s کوچک بعد از عدد، مثل CR20s، طبق همین راهنما یعنی مدل کامپکتی که فقط پورت سریال دارد. در جدول زیر CPUهای موجود در سایت را کنار هم گذاشتهایم:
| کد سفارش | مدل | ورودی و خروجی روی بدنه | برق تغذیه | اترنت | ماژول توسعه و برد سیگنال |
|---|---|---|---|---|---|
| 6ES7288-1CR20-0AA1 | CR20s | ۱۲ ورودی / ۸ خروجی رله | ۸۵ تا ۲۶۴ ولت AC | ندارد، فقط RS485 | ندارد |
| 6ES7288-1CR30-0AA1 | CR30s | ۱۸ ورودی / ۱۲ خروجی رله | ۸۵ تا ۲۶۴ ولت AC | ندارد، فقط RS485 | ندارد |
| 6ES7288-1CR40-0AA1 | CR40s | ۲۴ ورودی / ۱۶ خروجی رله | ۸۵ تا ۲۶۴ ولت AC | ندارد، فقط RS485 | ندارد |
| 6ES7288-1SR20-0AA1 | SR20 | ۱۲ ورودی / ۸ خروجی رله | ۸۵ تا ۲۶۴ ولت AC | ۱ پورت PROFINET + RS485 | تا ۶ ماژول + ۱ برد |
| 6ES7288-1SR30-0AA1 | SR30 | ۱۸ ورودی / ۱۲ خروجی رله | ۸۵ تا ۲۶۴ ولت AC | ۱ پورت PROFINET + RS485 | تا ۶ ماژول + ۱ برد |
| 6ES7288-1SR40-0AA1 | SR40 | ۲۴ ورودی / ۱۶ خروجی رله | ۸۵ تا ۲۶۴ ولت AC | ۱ پورت PROFINET + RS485 | تا ۶ ماژول + ۱ برد |
| 6ES7288-1SR60-0AA1 | SR60 | ۳۶ ورودی / ۲۴ خروجی رله | ۸۵ تا ۲۶۴ ولت AC | ۱ پورت PROFINET + RS485 | تا ۶ ماژول + ۱ برد |
| 6ES7288-1ST20-0AA1 | ST20 | ۱۲ ورودی / ۸ خروجی ترانزیستوری | ۲۰٫۴ تا ۲۸٫۸ ولت DC | ۱ پورت PROFINET + RS485 | تا ۶ ماژول + ۱ برد |
| 6ES7288-1ST30-0AA1 | ST30 | ۱۸ ورودی / ۱۲ خروجی ترانزیستوری | ۲۰٫۴ تا ۲۸٫۸ ولت DC | ۱ پورت PROFINET + RS485 | تا ۶ ماژول + ۱ برد |
| 6ES7288-1ST40-0AA1 | ST40 | ۲۴ ورودی / ۱۶ خروجی ترانزیستوری | ۲۰٫۴ تا ۲۸٫۸ ولت DC | ۱ پورت PROFINET + RS485 | تا ۶ ماژول + ۱ برد |
| 6ES7288-1ST60-0AA1 | ST60 | ۳۶ ورودی / ۲۴ خروجی ترانزیستوری | ۲۰٫۴ تا ۲۸٫۸ ولت DC | ۱ پورت PROFINET + RS485 | تا ۶ ماژول + ۱ برد |
ورودیهای دیجیتال همه این مدلها ۲۴ ولت DC است. خروجی رلهای طبق دیتاشیت تا ۲ آمپر جریان میدهد. ستون توسعه از راهنمای سیستم زیمنس آمده است.
کامپکت CR یا استاندارد SR و ST؟
خانواده CR برای کارهای ساده و تکراری ساخته شده است؛ جایی که تعداد ورودی و خروجی از اول مشخص است و بعداً قرار نیست چیزی اضافه شود. طبق راهنمای زیمنس، CPUهای CR ماژول توسعه و برد سیگنال نمیگیرند. دیتاشیت CR40s هم نشان میدهد که پورت اترنت ندارد و ارتباطش فقط از پورت RS485 است، کارت حافظه microSD هم نمیگیرد. حافظه CRها طبق راهنما ۱۲ کیلوبایت برنامه و ۸ کیلوبایت داده است و ساعت داخلی با پشتیبان ۷ روزه ندارند.
اگر کمی احتمال میدهید که بعداً ورودی آنالوگ، خروجی بیشتر یا ارتباط با HMI و سیستمهای دیگر از طریق شبکه لازم شود، سراغ خانواده استاندارد بروید. مثلاً SR40 همان ۲۴ ورودی و ۱۶ خروجی رله را دارد، ولی پورت PROFINET روی بدنه دارد، تا ۶ ماژول توسعه و یک برد سیگنال میگیرد، کارت microSD قبول میکند و طبق دیتاشیت ۲۴ کیلوبایت حافظه برنامه و ۱۶ کیلوبایت حافظه داده دارد. حافظه برنامه هم با بزرگتر شدن مدل بیشتر میشود: از ۱۲ کیلوبایت در SR20 و ST20 تا ۳۰ کیلوبایت در SR60 و ST60.
یک نکته در خرید: کد 6ES7288-1SR40-0AA0 در دیتاشیت زیمنس بهعنوان قطعه یدکی (Spare part) معرفی شده است. برای پروژه جدید معمولاً نسخه فعلی یعنی 6ES7288-1SR40-0AA1 را سفارش میدهیم.
خروجی رله (SR) یا ترانزیستور (ST)؟
این انتخاب بیشتر به باری که میخواهید روشن و خاموش کنید و برق تابلو بستگی دارد. مدلهای SR با برق ۸۵ تا ۲۶۴ ولت AC کار میکنند و خروجیشان رله است. رله میتواند بوبین کنتاکتور یا بارهای AC و DC مختلف را مستقیم بزند، ولی طبق دیتاشیت حداکثر فرکانس سوئیچ آن ۱ هرتز است؛ یعنی برای قطار پالس و فرمان پالسی به درایو مناسب نیست.
مدلهای ST تغذیه ۲۴ ولت DC میخواهند و خروجی ترانزیستوری ۲۴ ولت دارند. طبق دیتاشیت ST40، سه خروجی آن خروجی پالس پرسرعت تا ۱۰۰ کیلوهرتز هستند. اگر میخواهید یک درایو سروو یا استپر را با پالس و جهت فرمان بدهید، یا یک شیر و رله را با سرعت زیاد قطع و وصل کنید، ST انتخاب درستی است. در هر دو خانواده استاندارد، شش ورودی شمارنده سریع (HSC) دارید که طبق دیتاشیت دستکم چهارتایشان تا ۲۰۰ کیلوهرتز کار میکنند و برای انکودر و سنسور سریع مناسباند. در CRها طبق دیتاشیت چهار شمارنده سریع تا ۱۰۰ کیلوهرتز هست.
اگر برق ۲۴ ولت DC در تابلو ندارید، زیمنس برای این خانواده منبع تغذیه PM207 را ساخته است: 6ES7288-0CD10-0AA0 با خروجی ۲۴ ولت و ۳ آمپر و 6ES7288-0ED10-0AA0 با خروجی ۲۴ ولت و ۵ آمپر. ورودی هر دو ۱۰۰ تا ۲۴۰ ولت AC است و ولتاژ خروجیشان بین ۲۲٫۸ تا ۲۶٫۴ ولت قابل تنظیم است.
وقتی ورودی و خروجی کم آمد: ماژول EM و برد SB

CPUهای استاندارد دو راه برای توسعه دارند. ماژول توسعه (EM) کنار CPU روی ریل نصب میشود و تا ۶ عدد از آن را میتوانید اضافه کنید. برد سیگنال (SB) کارت کوچکی است که روی جلوی خود CPU نصب میشود و جای اضافه در تابلو نمیگیرد؛ هر CPU استاندارد یک برد سیگنال میگیرد. طبق راهنمای زیمنس، تعداد ماژولها به جریان ۵ ولت باس CPU هم بستگی دارد؛ دیتاشیت CPUهای استاندارد این جریان را حداکثر ۱٫۴ آمپر اعلام کرده است. در جدول زیر ماژولهایی را که در سایت داریم آوردهایم:
| کد سفارش | مدل | کاربرد |
|---|---|---|
| 6ES7288-2DE16-0AA0 | EM DE16 | ۱۶ ورودی دیجیتال ۲۴ ولت DC، سینک یا سورس |
| 6ES7288-2DR08-0AA0 | EM DR08 | ۸ خروجی رله ۲ آمپر |
| 6ES7288-2QR16-0AA0 | EM DR16 (QR16) | ۱۶ خروجی رله ۲ آمپر |
| 6ES7288-2DT08-0AA0 | EM DT08 | ۸ خروجی ترانزیستوری ۲۴ ولت DC، ۰٫۷۵ آمپر |
| 6ES7288-2QT16-0AA0 | EM DT16 (QT16) | ۱۶ خروجی ترانزیستوری ۲۴ ولت DC، ۰٫۷۵ آمپر |
| 6ES7288-3AE04-0AA0 | EM AE04 | ۴ ورودی آنالوگ ولتاژ یا جریان (۰ تا ۱۰ ولت، ۰ تا ۵ ولت، ±۵ ولت، ±۲٫۵ ولت یا ۰/۴ تا ۲۰ میلیآمپر) |
| 6ES7288-3AE08-0AA0 | EM AE08 | ۸ ورودی آنالوگ با همان رنجهای AE04 |
| 6ES7288-3AQ02-0AA0 | EM AQ02 | ۲ خروجی آنالوگ ±۱۰ ولت یا ۴ تا ۲۰ میلیآمپر |
| 6ES7288-3AQ04-0AA0 | EM AQ04 | ۴ خروجی آنالوگ ±۱۰ ولت یا ۴ تا ۲۰ میلیآمپر |
| 6ES7288-3AM03-0AA0 | EM AM03 | ۲ ورودی آنالوگ و ۱ خروجی آنالوگ |
| 6ES7288-3AM06-0AA0 | EM AM06 | ۴ ورودی آنالوگ و ۲ خروجی آنالوگ |
| 6ES7288-5AE01-0AA0 | SB AE01 | برد سیگنال با ۱ ورودی آنالوگ (±۱۰، ±۵، ±۲٫۵ ولت یا ۰ تا ۲۰ میلیآمپر) |
| 6ES7288-5AQ01-0AA0 | SB AQ01 | برد سیگنال با ۱ خروجی آنالوگ (±۱۰ ولت یا ۰ تا ۲۰ میلیآمپر) |
| 6ES7288-5CM01-0AA0 | SB CM01 | یک پورت RS485 اضافه با کانکتور ۹ پین D-sub |
یک قاعده ساده برای انتخاب: اگر فقط یک یا دو سیگنال آنالوگ کم دارید، مثلاً یک ترنسمیتر فشار ۴ تا ۲۰ میلیآمپر یا یک فرمان سرعت به اینورتر، برد سیگنال SB AE01 یا SB AQ01 کافی است و جای ماژول هم در تابلو نمیگیرد. اگر چند سنسور آنالوگ دارید، EM AE04 یا EM AE08 را بردارید. وقتی هم ورودی و هم خروجی آنالوگ لازم است، مثل یک حلقه کنترل دما یا فشار که فرمانش به شیر یا اینورتر میرود، ماژول ترکیبی EM AM06 یک جا را پر میکند.
برای خروجی دیجیتال هم همان منطق CPU برقرار است: اگر بار شما بوبین کنتاکتور یا بار AC است ماژول رلهای، و اگر بار ۲۴ ولت DC است و تعداد قطع و وصل زیاد است ماژول ترانزیستوری انتخاب کنید.
نسل جدید: S7-200 SMART G2

زیمنس نسل تازهای از این خانواده را با نام S7-200 SMART G2 عرضه کرده است که بدنه باریکتری دارد. نمونهاش در سایت CPU ST32 است. طبق دیتاشیت، این CPU با تغذیه ۲۴ ولت DC کار میکند، ۱۶ ورودی و ۱۶ خروجی ترانزیستوری دارد، دو پورت اترنت و یک پورت RS485 دارد و حافظه برنامه و دادهاش ۱۰۰ کیلوبایت است. همه ۱۶ ورودی آن قابل استفاده برای شمارنده سریع هستند (۸ شمارنده تا ۲۰۰ کیلوهرتز) و ۵ خروجی آن پالس تا ۲۰۰ کیلوهرتز میدهند. در توضیح دیتاشیت هم به قابلیتهای حرکتی بیشتر مثل CAM و Gear اشاره شده است.
ماژول خروجی همنسل آن EM QT16 G2 است که در دیتاشیت با بدنه باریک، ۱۶ خروجی ترانزیستوری ۲۴ ولت و ۰٫۷۵ آمپر و جریان کل حداکثر ۱۰ آمپر معرفی شده است. دقت کنید که کد آن با ماژول DT16 نسل قبل، یعنی 6ES7288-2QT16-0AA0، فقط در رقم آخر فرق دارد؛ پیش از سفارش مطمئن شوید CPU شما از کدام نسل است. اگر ماشینی دارید که چند محور پالسی یا انکودرهای سریع زیادی دارد، G2 ارزش بررسی دارد.
جمعبندی برای سفارش
اول تعداد ورودی و خروجی دیجیتال را بشمارید و حدود ۲۰ درصد جای خالی برای تغییرات بعدی در نظر بگیرید. بعد ببینید برق تابلو AC است یا ۲۴ ولت DC و خروجیها چه باری را میزنند؛ این دو سؤال بین SR و ST تصمیم میگیرد. اگر کار ساده و ثابت است و شبکه اترنت لازم ندارید، CR انتخاب اقتصادی است. اگر سیگنال آنالوگ، پورت اترنت یا توسعه بعدی لازم است، سراغ SR یا ST بروید و ماژول EM یا برد SB را کنارش سفارش دهید. برای خروجی پالس سریع و کنترل حرکت هم ST یا نسل G2 مناسبتر است.
اگر کد سفارش دقیق را دارید، آن را در محصولات PLC زیمنس جستوجو کنید. اگر هنوز مطمئن نیستید، تعداد و نوع ورودی و خروجیها، نوع سنسورها، برق تابلو و نوع HMI یا درایوی را که باید به PLC وصل شود برای کارشناسان یاب اتوماسیون بفرستید تا CPU و ماژول مناسب و قیمت روز را اعلام کنیم.



